แมวจุดสีสนิม

ชื่อไทยแมวจุดสีสนิม
ชื่อวิทยาศาสตร์Prionailurus rubiginosus
ชั้นMammalia
อันดับCarnivora
วงศ์Felidae
วงศ์ย่อยFelinae
สกุลPrionailurus
ชื่ออื่นฝรั่งเศส : chat rougeâtre, chat rubigineux เยอรมัน : Rostkatze สเปน : gato rubiginosa, gato rojizo คุชราต (อินเดีย) : bitari billi กันนาดา (อินเดีย) : kaadu bekku สิงหล (ศรีลังกา) : wal balalla, kolla diviya, handun diviya ทมิฬ (อินเดีย) : namali pelli ทมิฬ (ศรีลังกา) : kadu poona, verewa puni

แมวจุดสีสนิมเป็นแมวที่มีขนาดเล็กมากที่สุดชนิดหนึ่งของโลก มีขนาดใกล้เคียงกับคอดคอด (Leopardus guigna) และแมวตีนดำ (Felis nigripes) ตัวเล็กและเพรียวกว่าแมวบ้าน ความยาวลำตัวประมาณ 35-45 เซนติเมตร ตัวผู้หนักเพียง 1.5-1.6 กิโลกรัม ส่วนตัวเมียหนักประมาณ 1.1 กิโลกรัม

ARKive species - Rusty-spotted cat (Prionailurus rubiginosus)

แมวจุดสีสนิมมีขนสั้นเกรียนและอ่อนนุ่ม ขนช่วงบนของลำตัวเป็นมันวาวสีเทาอมน้ำตาล มีจุดสีน้ำตาลแดงเหมือนสีสนิม บริเวณหน้าอกและขามีแถบพาดตามแนวนอน หน้าท้องและด้านในขาสีขาว หัวสั้นกลม มีเส้นขาวสองเส้นพาดที่หัวตา บริเวณแก้มและคางสีขาว มีริ้วสีน้ำตาลแดงพาดผ่านแก้มหลายเส้น ตาโต ม่านตาสีน้ำตาลอมเขียวจนถึงสีอำพัน หูสั้นกลม หลังหูสีน้ำตาลแดงอมเทา กลางหลังหูสีอ่อน ขาค่อนข้างสั้น อุ้งตีนสีดำ หางยาวประมาณครึ่งหนึ่งของความยาวหัว-ลำตัว ไม่มีลาย หรืออาจมีปล้องสีเข้มราง ๆ สีน้ำตาลเข้มกว่าตัว จุดบริเวณหลังจะเชื่อมต่อกันเป็นเส้น พาดตั้งแต่หัวไปตามกระดูกสันหลัง

แมวจุดสีสนิมมีสามชนิดย่อย ได้แก่ ชนิดย่อย P.r.phillipsi และ P.r.koladivinus พบในศรีลังกา ทั้งสองชนิดย่อยนี้โดยทั่วไปมีสีอ่อนกว่าชนิดย่อย P.r.rubiginosus ซึ่งอาศัยอยู่ในอินเดีย

ถิ่นที่อยู่อาศัยและเขตกระจายพันธุ์

เขตกระจายพันธุ์ของแมวจุดสีสนิม

แมวจุดสีสนิมมีเขตกระจายพันธุ์อยู่ในครึ่งล่างของประเทศอินเดียและศรีลังกา แต่มีรายงานพบในบางพื้นที่ทางตอนเหนือของประเทศอินเดียด้วย พบได้ในพื้นที่หลายประเภท แมวที่อยู่ในอินเดีย มักพบในพื้นที่เปิดเช่นทุ่งหญ้า ป่าละเมาะ ไม่ชอบป่าทึบ แต่ในศรีลังกา แมวชนิดนี้จะอยู่ในพื้นที่หลากหลายกว่า รวมถึงในป่าทึบด้วย พบได้ตั้งแต่ระดับน้ำทะเลจนถึง 2,100 เมตร

อุปนิสัย

ข้อมูลเกี่ยวกับอุปนิสัยของแมวจุดสีสนิมมีไม่มากนัก แต่จากการสังเกตแมวจุดสีสนิมที่ถูกจับมาเป็นสัตว์เลี้ยง พบว่ามีพฤติกรรมหลายอย่างคล้ายแมวบ้าน

แมวจุดสีสนิมปีนป่ายต้นไม้ได้คล่องแคล่ว คาดว่าหากินบนต้นไม้ด้วย ล่านกและสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมตัวเล็ก ๆ เป็นอาหาร บางครั้งอาจจับสัตว์เลื้อยคลาน กบ และแมลงด้วย หากินเวลากลางคืน ตอนกลางวันจะหลับพักผ่อนอยู่โพรงไม้หรือพุ่มไม้ ชาวบ้านในศรีลังกาและอินเดียเล่าว่าหลังฝนตกหนัก มักพบแมวชนิดนี้ออกมาล่าหนูและกบ มีรายงานว่าล่าสัตว์เลี้ยงของชาวบ้านด้วย

แมวชนิดนี้ปรับตัวเข้ากับมนุษย์ได้ดี เคยพบว่าอาศัยอยู่ในบ้านร้างแห่งหนึ่งในอินเดีย จับหนูในบ้านและไก่รอบ ๆ บ้านเป็นอาหาร ทั้งที่บ้านหลังนั้นอยู่ในชุมชนที่มีคนหนาแน่นและอยู่ห่างจากป่า ในศรีลังกาก็เคยพบแม่แมวเลี้ยงลูกอ่อนอยู่ในไร่ชาแห่งหนึ่ง

ชีววิทยา

อุปนิสัยและชีววิทยาของแมวจุดสีสนิมที่สังเกตได้ในแหล่งเพาะเลี้ยงเกือบเหมือนแมวบ้าน ตัวเมียติดสัดยาวนานประมาณ 3-5 วัน หรืออาจนานกว่านั้นหากไม่มีการผสมพันธุ์ ตั้งท้องนาน 67 วัน ในอินเดียออกลูกในฤดูใบไม้ผลิ ครอกละ 1-3 ตัว ลูกแมวเพิ่งเกิดไม่มีลายจุด ตาสีฟ้าอ่อน

ภัยคุกคาม

ภัยร้ายแรงที่สุดที่คุกคามแมวชนิดนี้คือการสูญเสียถิ่นที่อยู่อาศัยจากการรุกล้ำของชุมชนที่เกิดขึ้นอย่างรุนแรงในอินเดียและศรีลังกา ชาวบ้านในชนบทของศรีลังกาบางแห่งก็ถือว่าแมวชนิดนี้เป็นอาหาร นอกจากนี้ขนยาวลายจุดของแมวชนิดนี้ก็จัดว่ามีราคาในตลาดค้าขนสัตว์เช่นกัน เคยพบหนังสัตว์ชนิดนี้ในกาฐมาณฑุ ประเทศเนปาล และมีรายงานที่ไม่ยืนยันว่าพบลูกผสมระหว่างแมวจุดสีสนิมกับแมวบ้านด้วย

สถานภาพ

แมวจุดสีสนิมในอินเดียอยู่ในบัญชีหมายเลข 1 ของไซเตส ส่วนที่อยู่ในศรีลังกาอยู่ในบัญชีหมายเลข 2 กฎหมายของทั้งสองประเทศห้ามล่าและห้ามค้าแมวชนิดนี้

ข้อมูลอ้างอิง

เขียนโดย วิมุติ วสะหลาย (wimut@hotmail.com) เผยแพร่ : 4 ก.พ. 57

Powered by Wimut Wasalai