ค่างแว่นถิ่นใต้

ค่างแว่นถิ่นใต้ มีสีสันได้หลายแบบ ช่วงบนอาจมีสีน้ำตาล เทา หรือดำ ส่วนช่วงล่าง ขาหลัง และหางสีเทาอ่อน ใบหน้าสีเทา รอบปากสีขาว มักมีแต้มขาวรอบดวงตาเหมือนใส่แว่น ความยาวหัว-ลำตัว 42-61 เซนติเมตร หางยาว 50-85 เซนติเมตร แต่ความยาวหางแต่ละตัวก็ต่างกัน บางตัวสั้นไม่มีขนหาง บางตัวหางยาวและขนหางแน่น ตัวผู้และตัวเมียคล้ายกัน แต่ตัวผู้ตัวใหญ่กว่าและหนักกว่าเล็กน้อย น้ำหนักเฉลี่ยของตัวผู้ 7.4 กิโลกรัม ส่วนตัวเมีย 6.5 กิโลกรัม มือและตีนใช้ยึดจับสิ่งของต่าง ๆ ได้เกือบเหมือนมนุษย์ อุ้งมือและอุ้งตีนสีดำไม่มีขน

ค่างแว่นถิ่นใต้พบในคาบสมุทรมลายู และหมู่เกาะใกล้เคียง ภาคใต้ของไทยและพม่า อยู่ในสภาพพื้นที่หลากหลาย อาศัยอยู่บนต้นไม้ ชอบป่าทึบที่มีต้นไม้สูง บางครั้งอาจพบในป่าชั้นสองหรือแม้แต่ในเขตชุมชนมนุษย์ด้วย

ชนิดย่อยเขตกระจายพันธุ์
T. o. obscurusคาบสมุทรมลายู เหนือสุดถึงรัฐปะลิส
T. o. flavicaudaตอนเหนือของคาบสมุทรมลายู ตั้งแต่รัฐปะลิสขึ้นไป ตอนใต้ของพม่าและไทย
T. o. haloniferเกาะปีนัง
T. o. carboชายฝั่งตะวันตกของมาเลเซียและไทย เกาะตะรุเตา ดายังบันติง และลังกาวี
T. o. styxเกาะเพอร์เฮนเทียนตะวันออกและอาจรวมถึงเกาะข้างเคียง
T. o. seimundiเกาะพงัน และอาจรวมถึงเกาะข้างเคียง
T. o. sanctorumเกาะ Zadetkyi (เกาะเซนต์แมททิว) ของประเทศพม่า

ค่างแว่นถิ่นใต้หากินเวลากลางวัน รวมฝูงกันปีนป่ายหากินอยู่ตามเรือนยอดของป่า เวลากลางคืนจะกลับไปนอนที่ต้นประจำ มักอยู่บนเรือนยอดที่ระดับความสูงไม่ต่ำกว่า 35 เมตร ปีนและเดินไปตามกิ่งไม้ด้วยขาทั้งสี่ กินใบไม้ ยอดไม้ และเมล็ดพืชเป็นอาหารหลัก โดยเด็ดใบใส่ปาก หรือบางครั้งอาจใช้แขนโน้มกิ่งมาแล้วกัดเล็มใบไม้โดยตรง กินอาหารมากถึงวันละ 2 กิโลกรัม จึงมีบทบาทสำคัญในการเป็นผู้แพร่กระจายเมล็ดพืช

ค่างแว่นถิ่นใต้ผู้หนึ่งมีประมาณ 5-20 ตัว แต่ละฝูงมักมีตัวผู้เต็มวัยอย่างน้อย 1 ตัว และตัวเมียเต็มวัยอย่างน้อย 2 ตัว ตัวผู้ในฝูงมีหน้าที่รับผิดชอบปกป้องฝูง รวบรวมสมาชิกในฝูง และลาดตระเวณตามขอบของอาณาเขต ส่วนค่างวัยรุ่นและวัยเด็กจะเล่นกันใกล้ ๆ ตัวเมียที่เป็นผู้ใหญ่ ส่งเสียงร้องได้หลายแบบและเสียงดัง

ค่างแว่นถิ่นใต้ไม่มีฤดูผสมพันธุ์ที่แน่นอน ตัวเมียมีคาบระดูประมาณ 3 สัปดาห์ แม่ค่างมักออกลูกราวเดือนมกราคม กุมภาพันธ์ และมีนาคม ออกลูกครั้งละตัว ตั้งท้องนาน 145 วัน ลูกค่างแรกเกิดสีทองอมส้ม และใบหน้าสีชมพู สีขนจะเปลี่ยนเป็นสีเทาเมื่ออายุได้ 6 เดือน ถึงวัยเจริญพันธุ์เมื่ออายุ 3-4 ปี ปกติมีช่วงการกำเนิดลูกนานประมาณ 2 ปี

อายุขัยในธรรมชาติไม่ทราบแน่ชัด แต่หากเทียบกับค่างหงอก (Trachypithecus cristatus) ซึ่งมีอายุในแหล่งเพาะเลี้ยง 31 ปี ค่างแว่นถิ่นใต้ก็น่าจะมีอายุขัยใกล้เคียงกัน ส่วนอายุขัยในธรรมชาติจะสั้นกว่าในแหล่งเพาะเลี้ยง

ไซเตสจัดไว้ในบัญชีหมายเลข 2 ไอยูซีเอ็นประเมินว่าใกล้ถูกคุกคาม ไทยถือเป็นสัตว์ป่าคุ้มครอง

อ่านเพิ่มเติม

Trachypithecus obscurus
ชื่อไทยค่างแว่นถิ่นใต้
ชื่อวิทยาศาสตร์Trachypithecus obscurus
ชั้นMammalia
อันดับPrimates
วงศ์Cercopithecidae
วงศ์ย่อยColobinae
สกุลTrachypithecus
ชื่ออื่นอังกฤษ : Dusky Leaf-monkey, Dusky Langur, Dusky Leaf Monkey, Spectacled Langur, Spectacled Leaf Monkey ฝรั่งเศส : Semnopith่que Obscur สเปน : Langur Obscuro
สถานภาพการคุ้มครองไทย : สัตว์ป่าคุ้มครอง ไซเตส:บัญชีหมายเลข 2

ที่มา

    เขียนโดย วิมุติ วสะหลาย (wimut@hotmail.com)

    Powered by Wimut Wasalai