แฟ้มสัตว์โลก : หมาจิ้งจอก (Golden jackal, Asiatic jackal)

แฟ้มสัตว์โลก

หมาจิ้งจอก

ภาพจาก IUCN Canid Specialist Group

หมาจิ้งจอก มีขนาดใกล้เคียงกับหมาไทยทั่วไป มักสีเหลืองทองทั่วทั้งตัว บางตัวอาจค่อนไปทางน้ำตาล ขนหยาบสั้น บริเวณแผ่นหลังปลายขนสีดำหรือสีเทา ความยาวหัว-ลำตัว 60-106 เซนติเมตร หางฟูเป็นพวง ยาว 20-30 เซนติเมตร ปลายหางดำ หูยาวตั้ง ความสูงหัวไหล่ 38-50 เซนติเมตร น้ำหนักประมาณ 7-15 กิโลกรัม ตัวเมียมีหัวนม 5 คู่

หมาจิ้งจอกมีเขตกระจายพันธุ์กว้างขวางมาก พบตั้งแต่ทวีปแอฟริกาตอนเหนือทั้งหมดตั้งแต่โมรอกโกจนถึงอียิปต์ทางใต้แพร่ไปจนถึงเคนยา ในยุโรปพบในคาบสมุทรบอลข่าน ตะวันออกกลาง เอเชียใต้ พม่า มาจนถึงประเทศไทย ลาว กัมพูชาตอนบน และเวียดนาม ในบางพื้นที่ของแอฟริกาพบว่าเขตกระจายพันธุ์ยังคงแผ่ขยายออกไป เมื่อไม่นานมานี้ก็มีการพบที่อุทยานแห่งชาติ Bale Mountains ของเอธิโอเปียที่ระดับความสูงถึง 3,800 เมตร นอกจากนี้ยังพบที่ป่า Harenna และในอิตาลีตะวันออกอีกด้วย

หมาจิ้งจอกชอบอาศัยอยู่ตามป่าโปร่งที่มีทั้งต้นไม้ ไม้พุ่ม หญ้า ไม้แคระ พบได้สูงถึง 2,000 เมตร (เคยพบได้ถึง 3,800 เมตร) นอกจากนี้ยังพบอยู่ตามโอเอซีส และชุมชนมนุษย์

หมาจิ้งจอกเป็นสัตว์ที่ปรับตัวเก่งมาก มีจมูก สายตา และหูดีเยี่ยม มักอยู่กันเป็นคู่ผัวเมีย มีอาณาเขตหากินกว้างประมาณ 0.5-2.5 ตารางกิโลเมตร หากินได้ทั้งกลางวันและกลางคืน แต่ในพื้นที่ที่มีผู้คนอาศัยอยู่มักหากินเวลากลางคืนมากกว่า ในพื้นที่ที่อาหารอุดมสมบูรณ์อาจรวมฝูงกันเป็นฝูงใหญ่ได้ถึง 20 ตัว ชอบหอนในเวลาใกล้ค่ำ และเช้ามืดก่อนฟ้าสาง

หมาจิ้งจอกกินได้ทั้งพืชและสัตว์ สัตว์ที่กินส่วนใหญ่เป็นสัตว์ขนาดเล็ก เช่นกระต่ายป่า หนู ลูกกวาง นก สัตว์เลื้อยคลาน บางครั้งก็กินซาก ส่วนอาหารที่เป็นผลไม้อาจมีมากถึงเกือบครึ่งหนึ่ง ในพื้นที่ใกล้ชุมชนมนุษย์ก็อาจเข้ามารื้อค้นเศษกองขยะหาอาหารกิน

หมาจิ้งจอกเป็นสัตว์ผัวเดียวเมียเดียว ในประเทศไทยจะผสมพันธุ์ในราวเดือนมีนาคม ในถิ่นอื่นอาจต่างกันไป เช่นในรัสเซียเป็นเดือนกุมภาพันธ์-เดือนมีนาคม อิสราเอลอยู่ในช่วงเดือนตุลาคม-กุมภาพันธ์ ตั้งท้องนาน 63 วัน ออกลูกครั้งละ 1-9 ตัว ส่วนใหญ่มัก 5-6 ตัว เมื่ออายุได้ 3 สัปดาห์ก็จะเริ่มกินอาหารแข็งได้โดยพ่อแม่จะสำรอกอาหารออกมาให้กิน หย่านมได้เมื่ออายุได้ราว 8-10 สัปดาห์ และเข้าสู่วัยเจริญพันธุ์เมื่ออายุได้ 11 เดือน หมาจิ้งจอกในธรรมชาติมีอายุยืนได้ถึง 13 ปี ในสถานเพาะเลี้ยงอาจมีอายุได้ถึง 16 ปี

ปัจจุบันสถานภาพประชากรของหมาจิ้งจอกยังอยู่ในระดับปลอดภัย เพราะยังพบได้ทั่วไปในเขตกระจายพันธุ์ ในทุ่งหญ้าเซเรนเกตี คาดว่ามีอยู่ประมาณ 1,600 ตัว ประเทศไทยจัดหมาจิ้งจอกเป็นสัตว์ป่าคุ้มครอง

ชื่อไทย	หมาจิ้งจอก
ชื่ออังกฤษ	Golden jackal, Asiatic jackal
ชื่ออื่น
ชื่อวิทยาศาสตร์	Canis aureus
อาณาจักร	Animalia
ไฟลัม	Chordata
ชั้น	Mammalia
อันดับ	Carnivora
วงศ์	Canidae
สถานภาพการคุ้มครอง
สถานภาพประชากร

ทราบหรือไม่?

คำว่า jackal มาจากคำภาษาเปอร์เซียว่า shoghal ส่วนชื่อชนิด aureus เป็นภาษาละติน แปลว่า สีทอง
หมาพันธุ์บางแก้ว มีต้นกำเนิดมาจากลูกผสมระหว่างหมาบ้านกับหมาจิ้งจอก
หมาจิ้งจอกที่มักเป็นที่รู้จักในภาพยนต์หรือการ์ตูนฝรั่งที่มีชื่อภาษาอังกฤษว่า fox เป็นหมาจิ้งจอกอีกชนิดหนึ่ง ไม่มีในเมืองไทย

อ่านเพิ่มเติม

Carnivores of Mainland South East Asia, Budsabong Kanchanasakha, Saksit Simcharoen, U Tin Than

Golden or Asiatic Jackal from Canid Specialist Group

Golden Jackal from Iran Zoo

สัตว์ชนิดอื่น

ช้างเอเชีย, ช้างอินเดีย, ช้างไทย เสือปลา เสือโคร่ง, เสือลาย เสือดาว, เสือดำ เสือลายเมฆ เสือไฟ แมวดาว แมวป่าหัวแบน เสือลายเมฆบอร์เนียว แมวลายหินอ่อน แมวป่า, เสือกระต่าย, เสือบอง หมาจิ้งจอก สมเสร็จ, ผสมเสร็จ เก้ง, อีเก้ง, ฟาน สมัน, เนื้อสมัน, กวางเขาสุ่ม ลิงลม, นางอาย หนูผีจิ๋ว ชะนีมงกุฎ เม่นใหญ่, เม่นใหญ่แผงคอยาว ลิงไอ้เงี้ยะ, ลิงอ้ายเงี๊ยะ, ลิงวอกภูเขา, ลิงอัสสัม, ลิงภูเขา บ่าง, พุงจง, พะจง แรด, แรดชวา ลิ่น, นิ่ม, ลิ่นพันธุ์มลายู, ลิ่นชวา เก้งหม้อ, กวางเขาจุก กระซู่ เลียงผา นกกระเรียน ละอง, ละมั่ง หมีควาย, หมีดำ หมีหมา, หมีคน วัวแดง, วัวดำ, วัวเพลาะ พังพอนกินปู กวางผา, ม้าเทวดา นากเล็กเล็บสั้น พังพอนธรรมดา, พังพอนเล็ก

โลกสีเขียว | เสือและแมว นักล่าผู้งามสง่า | แฟ้มสัตว์โลก | นายวิมุติ